Per voorlopige voorziening van 11 maart 2015 is de wet die toeziet op de bewaarplicht, namelijk de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens, buiten werking gesteld. Dit betekent dat providers niet meer gehouden zijn om verkeer van hun klanten vast te leggen en te bewaren.

Hierbij is van belang dat dit slechts een voorlopige voorziening betreft. Het staat de staat namelijk nog vrij om in hoger beroep te gaan en eventueel daarna nog in cassatie. Definitief is dit dus nog op zijn minst.

Daarentegen is er weinig ruimte voor de staat om hun gelijk te halen. Op 8 april 2014 heeft het Hof van Justitie van de EU namelijk bepaald dat de richtlijn waarop de wet gebaseerd is ongeldig is wegens ernstige inmenging op de fundamentele rechten van alle burgers binnen de EU.

Een richtlijn van de EU is zodanig dwingend recht op een staat, zoals Nederland, dat deze binnen redelijke tijd een eigen invulling moet geven aan deze richtlijn maar het ook moet vastleggen in een wet. Dit is dan ook gebeurd via onze, thans niet meer bestaande, Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens. Doordat deze richtlijn ongeldig is verklaard was er geen verplichting vanuit de EU om deze wet in stand te houden. Dit sluit echter niet direct uit dat deze wet opgeheven diende te worden. Enkel de richtlijn is buiten werking gesteld.

Maar doordat het hof van de EU de inbreuk op de fundamentele rechten als grondslag heeft gegeven voor het ongeldig verklaren valt er uit af te leiden dat elke regelgeving gebaseerd op of vergelijkend met de richtlijn in strijd is met EU regelgeving. Onze overheid had aangegeven dat onze wet van kracht bleef ook na deze uitspraak. Hier waren enkele partijen het niet mee eens en gingen een rechtszaak aanspannen tegen de Staat der Nederlanden. Deze hebben ze dus, niet geheel onverwacht, gewonnen.

Doordat schijnbaar zulke regelgeving een dermate inbreuk maakt op onze fundamentele rechten mag een wet als deze niet als werkend worden beschouwd. De Staat denkt nog aan om in hoger beroep te gaan. Maar gelet op voorgaande tekst zou je ten zeerste kunnen stellen dat het een wanhopige poging zou zijn. Een uitspraak van een EU hof is namelijk dwingend en Nederland mag niet van deze uitspraak afwijken dankzij alle verdragen die zijn gesloten.

Er kan daarom rustig van uit worden gegaan dat deze wet niet meer opnieuw in werking zal treden. Het staat onze overheid echter niet in de weg om nieuwe wetgeving te creëren die eventueel deze uitspraak omzeilt. Of dat lukt en gewenst is nog een ander verhaal waar we ons nu mee bezig mogen houden.